Informacje Prawne

Często zadajemy sobie pytania w odniesieniu do zdawałoby się, oczywistych zagadnień. Tak jest chyba również z nazwą: ”rodzina zastępcza”. W tym miejscu przybliżymy kilka pojęć prawnych, które pozwolą swobodniej poruszać się w tej tematyce osobom, które szukają odpowiedzi na swojej drodze
do rodzicielstwa.
 
Rodzinę zastępczą (lub rodzinny dom dziecka) tworzą małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko czasowo pozbawione opieki rodziny naturalnej.

Polskie prawo wymienia następujące formy rodzin zastępczych:

  • rodzina zastępcza spokrewniona - mogą nią być dziadkowie lub rodzeństwo dziecka, krewni                  
  • rodzina zastępcza niezawodowa - mogą to być osoby niespokrewnione,
  • rodzina zastępcza zawodowa: pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego lub specjalistyczna (więcej tutaj)
  • rodzinny dom dziecka (więcej tutaj)


 
Na jaką pomoc może liczyć rodzina zastępcza?
Zacznijmy od podstaw. Na te podstawy składa się w pierwszej kolejności:

Pomoc pieniężna przysługująca rodzinie zastępczej
 
Rodzinie zastępczej przysługują comiesięczne środki na pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka w wysokości odpowiedniej do sprawowanej formy opieki, tj.:

  • 660 zł miesięcznie – w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej;
  • 1000 zł miesięcznie – w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka.

Ważne! 
Świadczenie to jest pomniejszane o kwotę nie wyższą niż 50 % dochodu dziecka, który stanowi renta rodzinna, otrzymywane alimenty, uposażenie rodzinne. Przy ustalaniu wysokości świadczenia uwzględnia się niepełnosprawność dziecka oraz niedostosowanie społeczne (dziecko umieszczone
w trybie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich) - na rzecz takich dzieci kwota świadczenia jest
o 200 zł wyższa.
 
Ponadto rodzinie zastępczej starosta (w mieście na prawach powiatu, a takim jest Wrocław - prezydent) może przyznać:
1)    dofinansowanie do wypoczynku poza miejscem zamieszkania dziecka w wieku od 6. do 18. roku życia – raz w roku;
2)    świadczenie na pokrycie:

  • niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka – jednorazowo,
  • wydatków związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki – jednorazowo lub okresowo.

3)  środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego – rodzinie zastępczej niezawodowej i zawodowej;
4)  świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego – raz do roku – rodzinie zastępczej zawodowej.

Rodziny zastępcze mogą zrezygnować z przysługującej pomocy pieniężnej.
W przypadku, gdy rodzina zastępcza nie ponosi kosztów utrzymania dziecka w związku z jego pobytem w domu pomocy społecznej lub innej placówce całodobowej opieki, otrzymuje pomoc pieniężną
w wysokości 20% przysługującego jej świadczenia.
 

Wynagrodzenie.
Jak każda praca tak i ta oznacza nawiązanie stosunku pracy, w tym przypadku w formie umowy zlecenia. Rodzinie zastępczej zawodowej przysługuje wynagrodzenie nie niższe niż kwota 2000 zł miesięcznie.
Rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego przysługuje wynagrodzenie nie niższe niż kwota 2600,00 zł miesięcznie.
Ustalając wysokość wynagrodzenia, o którym mowa, bierze się pod uwagę w szczególności kwalifikacje, szkolenia i ocenę rodziny zastępczej zawodowej.
 
 
Czym zajmuje się rodzic zastępczy?
W największym uproszczeniu oczywista odpowiedź nasuwa się sama. Wychowuje i opiekuje się dziećmi. Najlepiej jak potrafi. Ale jest też katalog spraw, których realizacja leży szczególnie na sercu osobom, które powierzają rodzinie zastępczej dzieci.

Zadania rodzin zastępczych oraz rodzinnych domów dziecka:
 
Zapewnienie dziecku opieki i wychowania, w szczególności poprzez:

  • traktowanie dziecka w sposób sprzyjający poczuciu godności i wartości osobowej;
  • zapewnienie dostępu do opieki zdrowotnej;
  • zapewnienia kształcenia, wyrównywania braków rozwojowych i szkolnych;
  • zapewnienia rozwoju uzdolnień i zainteresowań;
  • zaspokajaniu jego potrzeb emocjonalnych, bytowych, rozwojowych, społecznych oraz religijnych;
  • zapewnienia ochrony przed ingerencją w życie prywatne dziecka;
  • umożliwianie kontaktu z rodzicami i innymi osobami bliskimi, (za wyjątkiem sytuacji, gdy sąd rodzinny postanowi inaczej.)

 
Wsparcie w realizacji tych zadań rodzina zastępcza otrzymuje poprzez współpracę z koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej i organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej i przedstawicielem ośrodka adopcyjnego.
 
 
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2011 r.
Nr 149, poz. 887 z późn.zm.).

Ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 roku, Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.).

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2011 r. w sprawie szkoleń dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej (Dz. U. z 2011 roku,
Nr 274, poz. 1620).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r.
Nr 127 poz. 1055).